معرفی روستای تاریخی افتر (هفدر)

اَفتَر یا هَفدَریکی از روستاهای شهرستان سرخه در استان سمنان ایران است. این روستا در ۳۶ کیلومتری شمال باختری شهر سمنان و ۲۲ کیلومتری شمال شهر سرخه جای گرفته است. افتر مرکز دهستان هفدر است.

بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این روستا ۹۱۴ نفر (۲۲۰ خانوار) بوده است.بخش قابل توجهی از جمعیت افتر در سال‌های اخیر به شهرهای سمنان، تهران، ساری، آمل و بابل و نور و سرخه مهاجرت کرده‌اند.

اقتصاد

به خاطر وجود معدن‌ها و کارخانه‌های گچ در اطراف روستا و وجود مراتع، دامداری مبتنی بر کوچ، کامیون‌داری، باغداری و زراعت از شغل‌های اصلی مردم افتر به شمار می‌روند.

گفتنی است معدن و کارخانه تولید گچ کوه سفید سمنان نیز در کنار این روستا قرار دارد.

آثار باستانی منطقه

آثار باستانی و اماکن مذهبی منطقه افتر (به‌ویژه در محل‌های استقرار ییلاقی) از این قرارند:

  • قلعه لاجورد
  • تپه‌های باستانی گورسفید
  • قلعهٔ افتر
  • امامزاده اسماعیل طارن
  • تپهٔ باستانی روستای طارن
  • امامزاده علی افتر
  • مغار افتر

ییلاقات افتر

عشایر افتری در تابستان به سه روستای زیر واقع در شهرستان فیروزکوه کوچ می‌کنند:

  • روستای طارن
  • روستای گورسفید
  • روستای کلارخان

عشایر

عشایر طایفه مستقل افتری ۴٫۲ درصد از جمعیت عشایری استان سمنان را شامل می‌شوند و تنها عشایر مستقل شهرستان سرخه می‌باشد. بر اساس آمار سال ۱۳۷۷ جمعیت عشایر افتری برابر با ۳۹۲ نفر (۷۹ خانوار) بوده است که از این لحاظ مرتبه ۱۵۹ را در بین ۵۹۲ طایفه مستقل کشور دارا بوده‌اند.

روستای نمونه گردشگری" افتر"، مرکز دهستان هفت در(افتر) از توابع بخش مرکزی شهرستان سرخه در فاصله 25 کیلومتری شمال غربی شهر سرخه و 35 کیلومتری شمال غربی شهر سمنان واقع شده است، در ارتفاع 2110 متری از سطح دریا قرار دارد.

 به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه سمنان، جمعیت این روستا در سال 1381، 1102نفر و 273 خانوار بوده و شغل اکثریت اهالی دامداری است.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان سمنان با بیان اینکه نام روستای افتر برگرفته از نام یک قلعه تاریخی و قدیمی در این روستا است، گفت: قلعه "هفت‌در" یکی از آثار تاریخی و به جای‌مانده در این روستا است. روستای افتر، در گذشته به نام مرکز دهستان "هفت‌در" اشتهار داشت که با گذشت زمان در بین ساکنان و مردم اهالی روستا به "افتر" تغییر نام پیدا کرد.

روستای افتر سرخه

به گزارش وبگاه شرکت کوه سفید سمنان، محمد حسین بحر العلومی در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، منطقه سمنان، افزود: قلعه "هفت‌در" در قسمت جنوبی این روستا قرار دارد و دارای هفت‌در است و هسته اولیه روستا نیز در قسمت جنوبی روستا و در دامنه قلعه هفت در واقع شده است.

وی اضافه کرد: قلعه هفتدر(افتر) در بخش جنوبی روستا و بر روی ارتفاعات واقع شده است و ساخت و سازهای بافت اولیه روستا در پایین آن صورت گرفته است. این قلعه دارای هفت تونل زیرزمینی بوده است.

خانه سلطان

مدیرکل میراث فرهنگی استان سمنان همچنین با اشاره به آثار تاریخی دیگر این روستا، گفت: خانه سلطان یکی از خانه‌های تاریخی و قدیمی در این روستا است، این بنا در قسمت بافت اولیه روستا در قسمت جنوب غربی واقع شده و دو طبقه است. در سر درب اصلی و طاق ضربی بنا، گچبری‌هایی به چشم می خورد و درب چوبی آن نیز دارای کنده کاری‌هایی است. بنا به گفته اهالی، این بنا متعلق به سلطان که خان و مالک روستا بوده ‌و در زمان حکومت رضاخان ساخته شده است.

بحرالعلومی ادامه داد: این بنا در جریان اسکان اجباری عشایر، محل استقرار فرماندهی قشون دولتی بوده و از این مکان عملیات سرکوب عشایر منطقه هدایت می‌شده است.

روستای افتر سرخه

وی افزود: روستای بسیار زیبای افتر در جوار جاده اصلی و آسفالته سمنان - فیروزکوه استقرار یافته است، روستای افتر با روستای اروانه ارتباط بین روستایی دارد. روستای افتر در جهات شمال و جنوب به ترتیب به ارتفاعات هماخوسان، خردره و امام زاده علی محدود است. از سمت شمال غربی به فاصله 10 کیلومتری با روستای گنداب(قهوه خانه) از طرف جنوب روستای اروانه ارتباط دارد. از جهت جنوب غربی در 15 کیلومتری روستای امام زاده عبدالله واقع شده است.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان سمنان ادامه داد: منابع آب روستای افتر محدود به چشمه‌ها و قنوات است. دو رشته قنات واقع در طرفین جنوب و غرب روستا عمده ترین منابع تأمین آب کشاورزی روستا را تشکیل می‌دهند.

بحرالعلومی با بیان اینکه افتری‌ها به گویش افتری متأثر از مازندرانی با مخلوطی از واژه‌های سرخه‌ای و سنگسری تکلم می‌کنند، گفت: اهالی روستای افتر، چهار طایفه استقاقی(حمیدی)، بائی، زیاری و ولی هستند، شغل اهالی روستا کشاورزی شامل زراعت، علوفه کاری، شبدر و یونجه، محصولات صیفی، سیب زمینی، گندم، جو و دامداری، خدمات و صنایع کارگاهی است.‌

وی تأکید کرد: این روستا به دلیل کوهستانی بودن و تابستان خنک و معتدل و قرارگیری آن بر سر راه ارتباطی مازندران، فیروزکوه و سمنان دارای ظرفیت بالای توریستی بوده و به عنوان یک نقطه توقفگاهی مطرح است، ییلاقات زیبا، آثار تاریخی و خانه‌های قدیمی و از جمله مغار(یخچال طبیعی به عنوان محل نگه‌داری فراورده‌های دامی و لبنی) از جمله دیگر آثار تاریخی و جاذبه‌های گردشگری روستای افتر است.

روستای افتر سرخه
روستای افتر سرخه
روستای افتر سرخه
روستای افتر سرخه
روستای افتر سرخه
روستای افتر سرخه
 
منبع:

درباره سرخه

شهرستان سرخه در تاریخ ۱۳۹۱/۱۱/۹ طبق مصوبه هیئت دولت با ارتقای بخش سرخه به شهرستان سرخه به مرکزیت شهر سرخه مشتمل بر بخش مرکزی و بخش هفدر سرخه به مرکزیت مؤمن‌آباد در استان سمنان ایجاد شد. شهرستان سرخه در ۱۷۰ کیلومتری شرق پایتخت ایران؛ تهران قرار دارد و با مرکز استان؛ سمنان ۲۰ کیلومتر فاصله دارد که در شرق شهر سرخه قرار گرفته است و از شمال با استان تهران و شهرستان فیروزکوه و از جنوب با استان اصفهان و کویر لوت واز غرب با شهرستان آرادان و گرمسار و از شرق با شهرستان سمنان و مهدیشهر همسایه است.

زبان رایج در این شهرستان سرخه ای است. سرخه ای یکی از گونه‌های زبان سمنانی می‌باشد. همچنین در برخی روستاهای شمال شهرستان همچون بخش‌های تات نشین شهرستان فیروزکوه، به زبان تاتی سخن گفته می‌شود. از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به روستای اروانه اشاره نمود.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان سرخه

  1. دهستان لاسگرد به مرکزیت روستای لاسجرد بعلاوه روستاهای اسدآباد، عبدالله‌آباد بالا و عبدالله‌آباد پایین، امامزاده شاهزاده محمد زید، جوین و برکیان
  2. دهستان بیابانک به مرکزیت روستای بیابانک بعلاوه روستاهای نظامین، جهان‌آباد، دهاقین

بخش هفدر سرخه به مرکزیت مؤمن آباد

  1. دهستان مؤمن‌آباد به مرکزیت مؤمن آباد بعلاوه صوفی‌آباد، پایانه، کارخانه‌های گچ و...
  2. دهستان هفدر به مرکزیت شهرک افتر بعلاوه افتر، اروانه، امامزاده عبدالله، ایج، خنار، گورسفید و...
  3. شهر سرخه (مرکز شهرستان سرخه)

 

روستاها

 

روستاهای شهرستان سرخه عبارتند از: مؤمن‌آباد، لاسجرد، افتر، اروانه، ایج، امامزاده عبدالله، امامزاده شاهزاده محمد زید، جوین، عبدالله‌آباد بالا و عبدالله‌آباد پایین، اسدآباد، بیابانک، صوفی‌آباد، گورسفید، دهاقین، نظامین، جهان‌آباد، برکیان

صنایع سرخه

با توجه به معادن وسیع نمک و گچ در اطراف سرخه واحدهای مختلفی در زمینه فراوری گچ و تولید نمک‌های خوراکی فعال هستند. همچنین واحد تولیدی کربنات سدیم در جنوب این شهر واقع شده است که از مواد اولیه نمک و آهک اطراف سرخه جهت تولید کربنات سدیم استفاده می‌نماید. صنعت پلاستیک نیز در سرخه از رونق مناسبی برخوردار است و واحدهای کوچک زیادی اقدام به تولید قطعات پلاستیک می‌کنند.

همچنین شهرک‌های صنعتی زیادی در شهرستان فعالند که عبارتند از:

  • شهرک صنعتی سرخه در شرق شهرسرخه انتهای بلوار امام رضا
  • شهرک صنعتی تخصصی گچ عبداله آباد شهرستان سرخه در کیلومتر ۳۰ شهرسرخه
  • شهرک صنعتی تخصصی گچ افتر در کیلومتر ۲۰ شمال شهر سرخه
  • شهرک صنعتی تخصصی گچ مؤمن آباد در کیلومتر ۱۰ شرق شهر سرخه
  • ناحیه صنعتی برکیان شمال روستای لاسجرد سرخه کیلومتر ۱۶ شمال غربی شهر سرخه
  • ناحیه صنعتی جنوب سرخه که کارخانه جات آجر پزی و قیر امولسیونی و کارخانه جات کربنات سدیم سرخه و ... در آنجا مستقر شده‌اند.
  • در شمال شهر سرخه در منطقه آسیاب پنجم واحدهای صنعتی دیگری مانند کارخانه سیم وکابل شاهین و.. وجود دارند که به این رونق اقتصادی شهرستان کمک کرده‌اند.
  • معدن و کارخانه گچ کوه سفید سمنان در نزدیکی روستای افتر در حوزه شهرستان سرخه قرار دارد.

آثار تاریخی

  • آب انبار قدیمی (موزومَبل)
  • آسیاب‌های آبی
  • حمام بیرون دژ
  • خانه حشمت اللشکر (حاج حشمت)
  • خانه عزیزیان؛
  • قلعه جهان‌آباد
  • کاروانسرای شاه عباسی لاسجردسرخه
  • یخچال جنوب شهرسرخه
  • آب انبار ومجموعه تاریخی روستای بیابانک سرخه؛
  • امامزاده سیدمحمد بن زید سرخه،
  • قلعه وامامزاده روستای افتر شهرستان سرخه
  • امامزاده مصیب غرب شهرسرخه

مساجد

  • مسجد امام هادی سرخه:

در محله کلان سرخه و در مرکز این محله واقع شده و از جنوب به آب انبار بیرون دژ منتهی می‌شود.

تاریخچه بنا: این مسجد منسوب به دوره قاجار است و در کنج جنوب غربی مسجد که محراب وجود دارد، یادگار قدیمی روی گچ نوشته‌اند که تاریخ تعمیر و مرمت این بنا را نشان می‌دهد؛ لذا قدمت این مسجد بیش از ۲۰۰ سال می‌باشد. این مسجد به شماره ۴۴۳۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مشخصات بنا: بنا بر پایه مستطیل با کشیدگی محور شمال، جنوب و در ۳ فرش انداز با ۲ ردیف چشمه در امتداد محور شمال- جنوب همراه با حیاطی کوچک در شمال آن ساخته شده است. در نمای غربی مسجد طاقنما و ایوانهای کوچکی دیده می‌شود که تکرار این بدنه در قسمت شمالی و غربی حیاط بیرونی می‌باشد. مصالح تشکیل دهنده این بنا از خشت و گل با اندود گچ می‌باشد.

  • مسجد چهل ستون سرخه،
  • مسجد جامع روستای جوین سرخه
  • مسجد ولیعصر (عج)

جاذبه‌های طبیعی

در اطراف این شهر چشمه‌های آب معدنی متعددی وجود دارد که تعدادی از آنها از این قرارند:

  • چشمه معدنی شورآب (شمال غربی سرخه)
  • چشمه معدنی نمک‌دره (جنوب سرخه)
  • چشمه معدنی تلخ‌آب غرب سرخه
  • روستای جوین سرخه
  • امامزاده محمد بن زید سرخه
  • روستای ایج و امامزاده عبدالله سرخه
  • گردنه بشم شمال سرخه
  • دو خالگاه در مسیر رودخانه سرخه
  • خنار (خونار) در شمال امامزاده عبداله سرخه
  • روستای گور سفید شمال سرخه

چشمه‌های آب معدنی

شهرستان سرخه اگرچه در منطقه‌ای کویری واقع شده اما در این جغرافیا چشمه‌های متعددی وجود دارد.

'چشمهٔ معدنی نمک‌دره:'

چشمهٔ نمک‌دره یکی دیگر از چشمه‌هایی است که در ۶ کیلومتری جنوب شهر سرخه و در کنار روستای بیابانک قرار دارد. آب این چشمه از گنبدهای نمکی جاریست و مردم برای استفاده از آن در چاله‌هایی که اطراف آن را لایه‌های ضخیم نمک پوشانده است، استحمام می‌کنند. میزان غلظت نمک آن بحدی است که به هیچ‌عنوان نمی‌توان سر را به زیر آب فرو برد.

مردم معتقدند که آب چشمهٔ نمک‌دره برای درمان کمر درد و پا درد سودمند است.

چشمهٔ معدنی تلخاب:

وجه تسمیه چشمه:

به علت فراوانی گوگرد در اب این چشمه معدنی آب ان تلخ و غیرقابل شرب است.

ویژگی چشمه:

این چشمه در در شش کیلومتری غرب روستا لاسجرد و در مسیر سرخه به گرمسار واقع می‌باشد آب تلخ شامل دو چشمه به نام‌های چشمه و سیه کله است که محدوده‌ای استخری شکل را بوجود اورده‌اند.

آب این چشمه‌ها دارای گوگرد و مزه آن تلخ است. مردم در فصل تابستان برای رفع گرمی بدن و همچنین تفریح به آنجا می‌روند. در ضلع جنوبی این چشمه نیزاری زیبا قرار داردکه در فصول مختلف سال محل زندگی پرندگان مهاجر می‌باشد. در ضلع شمالی چشمه انبوهی از درختچه‌های گز وجود دارد که انسان را به یاد جنگلهای بلوط استان ایلام می‌اندازد اطراف چشمه را کوه‌های خاکی به رنگ سرخ و لاجوردی احاطه کرده است آب این چشمه برای درمان بیماری‌هایی مانند: یرقان، زردی، واریس، خوارشه، کهیر، پادرد و سردرد مفید می‌باشد در تابستان این چشمه پذیرای مهمانانی از شهرهای مختلف استان سمنان، تهران، مرکزی، اصفهان و مازندران می‌باشد.

چشمهٔ آب معدنی شورآب:

آب این چشمه از یک رشته قنات تشکیل شده است که در شمال غربی شهر سرخه قرار دارد. مردم در فصل تابستان با پیمودن مسیر ۵ کیلومتری از شهر سرخه به مظهر (محل خروج) آب قنات شورآب می‌روند و در آن استحمام می‌کنند. این آب، گوگرد فراوانی دارد که برای درمان بیماری‌های سردرد و چشم درد استفاده می‌شود و نمی‌توان مدت زیادی در آن ماند چون گازهای زیادی که از آن متصاعد می‌شود، سرگیجه‌آور است.

 

منبع: ویکی پدیای فارسی

 

نظرات توییتر

 هانیه : سایت بسیار جالبی دارید    images

 

    امین : لطفا مقاله های بیشتری درباره گچ بگذارید    images223

 

   نوید : لطفا اطلاعات درباره سمنان را افزایش دهید    images22

خبرنامه ماهیانه

 شبکه خود را در این قسمت ثبت نمایید:

تماس با ما